به بهانه شرکت فیلم جدید این هنرمند هم استانی در نوزدهمین جشنواره سینماحقیقت و دریافت جایزه بهترین فیلمبرداری از این جشنواره و همچنین تولید فیلم جدیدی که نخستین فیلم هوش مصنوعی ایران محسوب میشود با وی به گفتوگو نشستیم.
فرشاد افشین پور ، برنده جایزه بهترین فیلمبرداری جشنواره حقیقت کمی از خودتان بگویید:
ساخت این مستند چگونه آغاز شد و چند سال مشغول تولید آن بودید؟
کار آغاز این مستند در ۱۴۰۱ و با حمایت مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و پویانمایی شکل گرفت و تا سال ۱۴۰۴ بطول انجامید. در اینجا جا دارد از تلاشها و زحمات آقای حمیدی مقدم و همچنین آقایان بدرلو و مرادی کرمانی کمال تقدیر و تشکر را ابراز کنم.
همانطور که در صحبت های بعد از دریافت جایزه اشاره کردید ،گویا در حال تولید نخستین فیلم مستند ایران با استفاده از هوش مصنوعی هستید. آیا میشود در این رابطه توضیح بیشتری دهید؟
من مطالعات در زمینه هوش مصنوعی را از 6 الی 7 سال پیش شروع کرده ام. در آن زمان کسی با این مقوله آشنایی نداشت و به آن باور نداشت. اما اکنون همگان به قابلیتهای این ابزار در بخشهای مختلف تولید مستند اذعان میکنند. باید دانست که این ابزار خیانت محسوب نمیشود بلکه خدمتی بزرگ است. از 4 – 5 سال قبل من به طور جدی به مسئولان امر اصرار کردم که در این زمینه برنامه ریزی و سرمایه گذاری کنند چراکه مسیر پیش رو قطعا به جایی منتهی میشود که استفاده از هوش مصنوعی را اجتناب ناپذیر میکند. از آنها خواستم که کارگاههای حضوری و آنلاین برگزار کنند تا همه افراد در تمامی اقصی نقاط کشور به این فن تسلط پیدا کنند. برخی از دوستان مقاومت کردند و البته دلایل خاص خود را داشتند. آنها معتقد بودند که خیانتی به سینما است چراکه بحث اشتغال موضوعی مهم است و فعالان در حوزه فیلمسازی ممکن است حرفه خود را از دست بدهند. موزیسینها، افکتگذارها و عوامل پشت صحنه شغل خود را از دست میدهند اما من پیشبینی میکردم که تغییراتی بزرگ در راه است و این مسیر اجتنابناپذیر است. از آنجا که مشکلات مالی مربوط به پروژه های فیلمسازی پیوسته وجود دارد و دائما هم بیشتر میشود، قطعا باید به دنبال مسیری برای کاهش هزینهها باشیم و این موضوع اجتناب ناپذیر است.
آیا شما نگران اشتغال و بیکاری عوامل تولید نیستید؟نظر من به شخصه مهم نیست. سینما راه خود را میرود و این جریان ما را با خود همراه میکند. نمیشود که در براوردها هزینه ای برای موزیسین ها، صداگذارها، طراحان و یا سایر عوامل تولید دیده نشود اما انتطار داشته باشیم که تهیه کننده پول لازم را تهیه کند و پرداخت کند. تناقض اصلی از همینجا آغاز میشود. هیچ کارفرما و نهادی حاضر نیست دستمزد موزیسین و سایر موارد را در براکردها ببیند و پرداخت کند، اما در عین حال از تهیهکننده انتظار دارد اثری با موسیقی اختصاصی و با مواد تبلیغاتی متعدد نظیر تریلر و کلیپ و پوستر تهیه شود!
نمیتوان هزینه این بخشها را از برآوردها ندید و در آخرالامر، همه بار مالی را بر دوش تهیهکننده گذاشت. در سینما مساله مهم، سرمایه و منابع مالی است و اقتصاد نقش مهمی دارد و در آینده هم خواهد داشت. مطالبات از فیلمساز باید همسو با واقعبتهای موجود و همسو با شرایط جامعه باشد. محدودیتهای اقتصادی رو به افزایش است و میتوان پیشبینی کرد که این مشکلات در آینده نیز اضافه خواهد شد.
امروز سرعت در تولید بسیار مهم است و به نطر من در جهان حرف اول را میزند. دیگر قابل قبول نیست که انتشار یک فیلم به دلیل موسیقی، طراحی پوستر یا مسائل جانبی، هفتهها یا حتی ماهها به تعویق بیفتد. به همین دلیل، این ابزارها نه تنها خیانت به سینما نیستند، بلکه در عمل یک خدمت جدی به فرآیند تولید محسوب میشوند.
و سوال آخر اینکه همانگونه که استحضار دارید اسامی کاندیداهای بخش ملی و مستندهای بلند جشنواره اعلام شد و برنده جایزه بهترین فیلمبرداری از جشنواره فوق شدید. نظر شما در رابطه با این رقابت و سایر فیلمسازان چیست؟
این دوره از جشنواره از کیفیت بالایی برخوردار بود و در واقع نبرد غولها بود. در این جشنواره چهره های بزرگی نظیر حبیب احمدزاده، معین کریم الدینی، هادی آفریده، فتح اله امیری، حنیف شهپرراد، خانم ماوتی و… حضور داشتند که واقعا قابل توجه بود و خوشحال بودم که در این جمع حضور داشتم. شاید در هیچ جشنواره ای این حجم از فیلمسازان درجه ۱ حضور نداشتند و این موضوع بسیار جالب بود. این جشنواره به واقع باید گفت نبرد غولها بود.
در مورد کاندیدا شدن و جایزه گرفتن فیلم خودم هم باید گفت که سنت دیرین و مورد انتظار اتفاق افتاده است چراکه در سالهای گذشته هم تصویربرداری و پژوهش فیلم ما مورد توجه واقع میشده است. در واقع از سال ۹۰ در هر جشنواره ای که شرکت کرده ام نامزد و یا دریافت کننده این دو جایزه بوده ام و از آنجا که پایه های اصلی فیلم مستند هم پژوهش و تصویر است از این بابت بسیار خوشحالم.
